.
Sommige gedachten zijn als zaadjes.
Ze landen bij ieder mens op een andere plek.
Zoals bij de vrouw die het café binnen liep en in de hoek bij het raam ging zitten.
Haar handen omklemden de warme kop, maar ze nam bijna tien minuten lang geen slokje. Ze keek naar iedereen, maar sprak met niemand. En op de een of andere manier voelde ze zich meer in vrede dan de hele groep die twee tafels verderop zat te lachen.
Een klein moment
Misschien zit juist in zo’n klein moment iets om wat langer bij stil te staan. Sommige vanzelfsprekendheden kunnen al een groot deel van je leven met je meegaan. Niemand heeft ze je bewust geleerd. Ze zijn er langzaam ingeslopen, totdat je bijna niet meer merkt dat ze invloed hebben op hoe je leeft.
Je zou ze ook ongeschreven regels kunnen noemen.
Ideeën over hoe je hoort te reageren, hoeveel je van jezelf moet geven of wat je van anderen moet verdragen. Pas wanneer je er wat langer naar kijkt, kun je patronen gaan herkennen: in wat een ander zegt en doet, maar ook in wat je zelf steeds opnieuw doet.
Alleen zijn of eenzaam?
Alleen zijn en je eenzaam voelen zijn niet hetzelfde. Je kunt mensen om je heen hebben en je toch alleen voelen. En je kunt alleen zijn zonder iets of iemand te missen. Soms zoek je het alleen zijn zelfs bewust op. Om tot rust te komen, om na te denken of om te merken wat er in je gebeurt wanneer er even niemand anders is op wie je hoeft te reageren.
Misschien herken je dat. Dat je na een gesprek behoefte hebt om even alleen te zijn. Dat je pas daarna merkt dat iets je heeft geraakt. Of dat je ergens ja op hebt gezegd en in de stilte begint te voelen dat je eigenlijk liever nee had gezegd.
Niet iedereen die eenzaam lijkt is eenzaam of gebroken en loopt niet weg van mensen.
Deze ‘eenzame’ mens rent misschien juist de waarheid tegemoet. Sommige dingen ontdek je in gesprek met een ander. Andere worden pas hoorbaar wanneer het even stil wordt.
Je hebt het mogelijk je hele leven al gevoeld.
Een vreemde drang om weg te lopen uit een gesprek als het te nep lijkt.
Een behoefte om even alleen te zijn nadat een gesprek veel van je heeft gevraagd.
Het ongemakkelijke gevoel wanneer je ja hebt gezegd, terwijl je later merkt dat je eigenlijk liever nee had gezegd.
Stel je iemand voor die alleen op een heuvel staat en naar de wereld beneden kijkt. Ze is niet verdrietig, niet verdwaald en wacht niet tot iemand haar komt zoeken.
Ze is precies waar ze zelf voor gekozen heeft.
Soms is afstand geen verwijdering, maar een manier om helderder te denken en te kijken.
Aan wie geef je je energie?
Misschien geef je gemakkelijk veel van jezelf. Je beantwoordt een telefoontje, komt wanneer iemand je nodig heeft en biedt ruimte voor andermans pijn, ook als je zelf nauwelijks ruimte over hebt.
Maar hoe merk je eigenlijk dat iets je veel energie kost? Dat hoeft niet altijd duidelijk te zijn. Misschien ben je na een gesprek opvallend moe. Blijft het nog uren door je hoofd gaan. Heb je behoefte om je terug te trekken, ben je sneller geïrriteerd of merk je dat je nergens meer aan toekomt. Soms voel je opluchting wanneer iemand weer weg is of wanneer je een afspraak hebt afgezegd.
Dat zijn geen bewijzen dat er iets mis is met de ander.
Het zijn wel signalen waar je nieuwsgierig naar kunt worden.
Wanneer voel je je na contact nog steeds jezelf — en wanneer heb je tijd nodig om weer bij jezelf terug te komen?
Misschien ga je daardoor anders kijken. Is dit iets van dit ene moment, of merk je het vaker? Wie zoekt vooral contact wanneer er iets nodig is? Bij wie is er ruimte voor jouw verhaal? En bij wie merk je dat geven en ontvangen vanzelf wat meer heen en weer bewegen?
Wat vertellen woorden én gedrag je?
Soms klopt wat iemand zegt precies met wat diegene doet.
Maar misschien merk je ook weleens dat daar iets tussen begint te wringen.
Dat hoeft niet meteen iets over die ander te zeggen. Mensen kunnen iets meemaken waardoor ze een tijdlang minder beschikbaar zijn, anders reageren of eenvoudigweg niet helemaal zichzelf zijn. Verdriet, zorgen, ziekte of andere gebeurtenissen kunnen maken dat iemand tijdelijk uit evenwicht raakt.
Daarom zegt één moment meestal niet zoveel.
Misschien is het juist interessant om te kijken naar wat er door de tijd heen gebeurt. Is dit iets tijdelijks en herken je deze persoon er eigenlijk niet in? Of zie je hetzelfde steeds opnieuw terugkomen?
Wanneer woorden en gedrag vaker niet bij elkaar aansluiten, kan er langzaam een patroon zichtbaar worden. Niet als bewijs dat je precies weet waarom iemand doet wat die doet, maar als informatie die je mee kunt nemen.
En soms merk je iets al voordat je het goed kunt uitleggen. Een aarzeling, spanning of het gevoel dat iets niet helemaal klopt. Ook dat gevoel hoeft niet meteen de waarheid te zijn. Je kunt het wel serieus genoeg nemen om jezelf af te vragen: wat heb ik eigenlijk opgemerkt?
Je hoeft niet alles uit te leggen
Misschien heb je lang geprobeerd om ervoor te zorgen dat anderen je begrepen. Je legde uit waarom je een bepaalde keuze maakte, waarom iets je raakte of waarom je ergens een grens trok. En wanneer iemand je niet begreep, probeerde je het nog wat beter uit te leggen.
Uitleg kan belangrijk zijn. Een ander kan tenslotte niet altijd weten wat er in jou gebeurt. Soms kan een gesprek juist ruimte maken om elkaar beter te begrijpen.
Stilte hoeft niet altijd gevuld te worden.
Je hoeft niet voortdurend iets te zeggen, te verklaren of een gesprek gaande te houden.
Maar er is een verschil tussen iets uitleggen om elkaar te vinden en jezelf steeds opnieuw moeten verantwoorden om geaccepteerd te worden.
Misschien kun je jezelf daarom af en toe afvragen: probeer ik iets duidelijk te maken — of probeer ik toestemming te krijgen voor wat ik voel, nodig heb of besluit?
Misschien praat je soms veel omdat stilte ongemakkelijk voelt. Of vertel je meer dan je eigenlijk van plan was, om contact te maken of omdat je graag begrepen wilt worden.
Open zijn kan mensen dichter bij elkaar brengen. Maar je hoeft niet alles van jezelf met iedereen te delen.
Sommige dingen vertel je misschien pas wanneer er vertrouwen is ontstaan. Andere houd je liever bij jezelf.
Ook in een gesprek mag er stilte vallen. Je hoeft die niet onmiddellijk op te vullen. Soms geeft juist die kleine pauze je de tijd om te merken: wat wil ik eigenlijk zeggen — en wil ik dit op dit moment ook delen? Minder zeggen hoeft dus niet te betekenen dat je afstandelijker wordt. Het kan ook betekenen dat je zorgvuldiger omgaat met wat je van jezelf deelt.
Wanneer je woorden passen bij wat je werkelijk denkt en voelt, hoef je er misschien minder kracht achter te zetten. Je kunt zeggen wat voor jou belangrijk is, zonder de ander te hoeven overtuigen. Wat de ander daarmee doet, is vervolgens aan hen. Misschien komt het aan, misschien ook niet. Je hoeft niet ieder woord achterna te gaan om ervoor te zorgen dat het begrepen wordt.
Blijf trouw aan jezelf
Grenzen gaan niet alleen over wat je van een ander wel of niet accepteert. Soms ligt een grens ook bij jezelf.
Hoe lang blijf je uitleggen, overtuigen of proberen ervoor te zorgen dat de ander je begrijpt?
Dat betekent niet dat een gesprek na één poging klaar moet zijn. Sommige woorden hebben tijd nodig om te bezinken. De ander mag erover nadenken, erop terugkomen of er anders naar kijken. Maar je hoeft niet eindeloos door te gaan om ervoor te zorgen dat jouw woorden worden aangenomen. Jij mag spreken, de ander mag tijd nodig hebben, en geen van beiden hoeft de ander te dwingen. Dat is wederkerige ruimte.
Je kunt veel van iemand houden en toch merken dat iets in de relatie niet goed voor je is. Dat kan verwarrend zijn, juist omdat liefde gemakkelijk samengaat met geduld, begrip en de wens om er voor de ander te zijn.
Misschien heb je geleerd dat liefde veel goed kan doen.
Dat aandacht, geduld en proberen te begrijpen iets kunnen herstellen. En vaak is dat ook zo.
Maar liefde betekent niet dat je alles hoeft te verdragen.
Dat kan betekenen dat je nee zegt, wat meer afstand neemt of uitspreekt wat voor jou niet goed voelt. Soms betekent het zelfs dat je besluit niet verder te gaan met een relatie.
Ruimte voor de ander hoeft niet te betekenen dat jij uit die ruimte verdwijnt.
Geef rust weer ruimte
Rust is niet altijd hetzelfde als niets doen.
Soms merk je pas wanneer je even stopt hoeveel je al die tijd hebt gedragen.
Misschien herken je dagen waarop je eigenlijk moe bent, maar toch doorgaat.
Omdat er nog iets moet gebeuren, omdat iemand op je rekent of omdat je vindt dat je niet zomaar midden op de dag kunt gaan zitten of liggen. Dan kan rust bijna iets worden waarvoor je eerst toestemming moet verdienen.
Maar wat gebeurt er wanneer je dat eens omdraait? Wanneer je niet pas rust neemt nadat alles af is, maar probeert op te merken wanneer je lichaam of je hoofd aangeeft dat het genoeg is geweest?
Rust hoeft niet verdiend te worden. Ze hoeft ook niet iets op te lossen.
Misschien geeft rust je vooral de ruimte om weer op te merken hoe het eigenlijk met je gaat.
Rust creëert ruimte om weer waar te nemen.
Leef niet langs de meetlat van anderen
Het is gemakkelijk om je eigen leven naast dat van een ander te leggen.
Iemand lijkt verder te zijn, heeft iets bereikt waar jij nog naar verlangt of maakt keuzes die jij misschien ook had willen maken.
Vergelijken hoeft niet altijd verkeerd te zijn.
Een ander kan je op een idee brengen, iets laten zien wat mogelijk is of je helpen ontdekken waar je zelf naar verlangt.
Maar ongemerkt kan de vergelijking ook een meetlat worden.
Dan kijk je niet meer alleen naar de ander, maar begin je je eigen leven aan dat van hen af te meten.
Daarbij zie je meestal maar een deel. Je kent niet alle omstandigheden, mogelijkheden, verliezen, twijfels of keuzes die achter het leven van die ander liggen. En die ander kent die van jou evenmin.
Misschien is daarom niet de belangrijkste vraag: hoe doe ik het vergeleken met een ander?
Maar: past de manier waarop ik leef bij mij en bij de omstandigheden waarin ik nu sta?
Kies zorgvuldig wie je dichtbij laat komen
Soms verandert een relatie. Mensen groeien een andere kant op, omstandigheden veranderen of je merkt dat het contact niet meer vanzelfsprekend voelt zoals vroeger. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat een relatie voorbij is.
Er kunnen periodes zijn waarin de één meer initiatief neemt of meer ruimte geeft dan de ander.
Soms heeft iemand tijd nodig of speelt er iets waarvan je niet alles weet.
Maar er kan ook een moment komen waarop je merkt dat jij vooral degene bent die het contact gaande houdt, probeert te herstellen of steeds opnieuw ruimte maakt. Dan kan het helpen om niet onmiddellijk nóg harder te proberen, maar even te kijken wat er gebeurt wanneer jij een stap terugdoet.
Daar kan verdriet bij horen. Om iemand van wie je hebt gehouden, om wat er samen was of om wat je had gehoopt dat er nog zou kunnen zijn.
Afstand nemen hoeft niet te betekenen dat je de ander afwijst. Soms betekent het alleen dat je erkent dat een relatie veranderd is en dat je niet alles alleen in stand kunt houden.
Vertrouwen mag groeien
Vertrouwen hoeft er niet meteen helemaal te zijn. Het kan ontstaan in kleine ervaringen: iemand die doet wat die heeft gezegd, belangstelling toont, iets onthoudt wat voor jou belangrijk is of zorgvuldig omgaat met iets wat je hebt verteld.
Daar is tijd voor nodig. Niet omdat je voortdurend op je hoede moet zijn, maar omdat je iemand pas gaandeweg leert kennen. En ook dan zul je nooit alles van een ander kennen.
Misschien gaat vertrouwen daarom niet over de zekerheid dat iemand je nooit zal teleurstellen. Mensen kunnen fouten maken, iets verkeerd begrijpen of een tijd minder beschikbaar zijn. Belangrijker is misschien wat er daarna gebeurt. Kun je erover praten? Is er belangstelling voor wat iets met jou heeft gedaan? Kan er iets worden hersteld?
Je hoeft dus niet onmiddellijk alles van jezelf te geven, maar je hoeft je ook niet af te sluiten.
Vertrouwen mag onderweg ontstaan.
Liefde kan voor een ander een veilige plek zijn. Maar veiligheid in een relatie ontstaat niet doordat één persoon blijft geven; ze ontstaat ook doordat beiden zorgvuldig omgaan met wat de ander hun toevertrouwt.
Daarmee komen liefde én grenzen samen.
Wanneer hetzelfde zich blijft herhalen
Soms geef je een relatie niet snel op.
Je probeert opnieuw het gesprek aan te gaan, iets beter uit te leggen of te begrijpen waarom het steeds misloopt. Misschien hoop je dat geduld, liefde of een andere benadering iets kan veranderen.
Daar is op zichzelf niets verkeerd aan. Relaties hebben soms tijd nodig en mensen kunnen veranderen.
Ook iemand die een moeilijke periode doormaakt, kan een tijdlang anders reageren dan je van diegene gewend bent.
Maar er kan een moment komen waarop je merkt dat je niet meer naar een tijdelijke moeilijke periode kijkt. Hetzelfde gebeurt opnieuw. Er worden dingen uitgesproken, misschien worden er excuses gemaakt of veranderingen beloofd, maar na verloop van tijd kom je weer op hetzelfde punt terecht.
Dan ontstaat een andere vraag:
Hoe vaak wil ik proberen iets te herstellen wanneer er aan het patroon zelf niets verandert?
Je kunt iemand steunen, naast iemand staan en veel van iemand houden.
Maar je kunt het veranderingsproces van een ander niet overnemen.
Soms betekent zorgvuldig kiezen wie je dichtbij laat komen daarom ook dat je afstand neemt.
Niet omdat je precies weet waarom de ander niet verandert. En ook niet omdat je diegene tot een slecht mens hebt verklaard. Maar omdat je inmiddels voldoende hebt gezien om te weten wat het terugkerende patroon met jou doet.
Word je eigen thuis
Misschien heb je lange tijd geprobeerd een gevoel van thuis te vinden bij andere mensen. In gezien worden, erbij horen, nodig zijn of weten dat iemand voor je kiest.
Daar is niets vreemds aan. Mensen hebben elkaar nodig.
Verbondenheid kan warmte, veiligheid en liefde geven.
Je eigen thuis worden betekent daarom niet dat je niemand meer nodig hebt.
Het betekent misschien iets anders.
Dat je ook bij jezelf kunt blijven wanneer een ander je niet begrijpt. Dat je kunt luisteren naar wat er in jou gebeurt zonder het onmiddellijk weg te drukken of te verklaren. Dat je jezelf serieus neemt wanneer iets pijn doet, maar ook ruimte laat voor de mogelijkheid dat je nog niet het hele verhaal kent.
Je hoeft daarvoor niet harder te worden. Je hoeft mensen niet sneller los te laten en je hoeft ook niet te leren dat je niemand kunt vertrouwen.
Misschien gaat het er juist om dat je steeds iets beter leert onderscheiden. Wanneer heeft iemand gewoon een moeilijke tijd? Wanneer vraagt een relatie wat extra geduld? Wanneer helpt een gesprek? En wanneer merk je dat je al zo lang probeert te begrijpen, te dragen of te herstellen dat je zelf langzaam uit beeld bent geraakt?
Je eigen thuis worden betekent dan niet dat de deur dichtgaat.
Er is een eigen plek voor jou in het huis.
RuLive Volgen en De sluier
Dank je voor je belangstelling. ❦